Lần đó chúng tôi đứng xem một anh công nhân lắp cụm chi tiết khoảng 200 kg vào đồ gá. Pa lăng xích điện trên đầu chạy tốt, không có gì để chê. Chỉ có điều, để hạ món hàng xuống vừa khít chốt định vị, anh phải nhấp nút liên tục: nhấp, món hàng giật xuống một chút, đung đưa, chờ cho đứng yên rồi nhấp tiếp. Một lần lắp mất gần cả phút, và cuối ca thì cả người lẫn máy đều mệt.
Quản đốc hỏi chúng tôi một câu rất thẳng: "Thay sang pa lăng servo thì được gì, có đáng tiền không?" Bài này là câu trả lời mà chúng tôi thường đưa ra, gồm cả cái được lẫn cái mất.
Pa lăng xích điện thông thường có một hoặc hai cấp tốc độ cố định. Bấm là chạy hết tốc, nhả là phanh ăn ngay. Với việc móc hàng lên, đưa đi rồi đặt xuống sàn thì cách làm đó hoàn toàn ổn: máy đơn giản, bền, giá hợp lý, thợ ở đâu cũng sửa được.
Rắc rối chỉ xuất hiện khi công việc đòi hỏi đặt hàng chính xác. Muốn hạ thêm vài milimét, người vận hành chỉ còn cách nhấp nút thật nhanh. Mỗi lần nhấp là một lần mô tơ khởi động đột ngột rồi phanh dừng đột ngột, món hàng giật và đung đưa. Nhấp nhiều thì má phanh và tiếp điểm mòn nhanh hơn, còn món hàng thì dễ va vào đồ gá.
Khác biệt lớn nhất nằm ở chỗ tốc độ chỉnh được liên tục chứ không còn nhảy theo cấp. Với dòng pa lăng xích servo tải 125–5.000 kg, tay điều khiển cho chạy từ rất chậm (thấp nhất khoảng 0,05 m/phút) lên tới tốc độ tối đa của từng mức tải. Người vận hành đưa hàng lại gần thật nhanh, tới gần đồ gá thì hạ thật chậm, không cần nhấp nút nữa.
Máy khởi động và dừng mềm nên món hàng gần như không giật hay lắc. Phanh là loại điện tử, ở tốc độ bằng không mô tơ giữ tải trước rồi phanh mới đóng, vì vậy má phanh rất ít mòn. Bên cạnh đó máy có sẵn chống quá tải, chống vượt hành trình, bảo vệ khi mất điện, cùng màn hiển thị tốc độ và mã lỗi để thợ bảo trì biết ngay máy đang gặp chuyện gì.
Ở các trạm lắp ráp, chúng tôi hay đề xuất thêm dòng pa lăng cân bằng thông minh có chế độ nổi. Khi bật chế độ này, người vận hành cầm thẳng vào món hàng rồi nâng lên hạ xuống bằng tay, pa lăng chạy theo lực tay, cảm giác như món hàng nhẹ hẳn đi. Kiểu làm này hợp với việc lắp chi tiết, ghép khuôn, đặt linh kiện dễ vỡ.
Trước tiên là tiền: giá mua ban đầu cao hơn pa lăng xích thường cùng tải. Thứ hai, trong máy có bộ điều khiển servo, nên khi hỏng phần điện tử thì phải gọi đơn vị cung cấp, thợ ngoài khó tự sửa như với pa lăng thường. Thứ ba, nguồn điện cấp cho máy cần ổn định và tiếp địa đúng. Cuối cùng, người vận hành cần được hướng dẫn một buổi, nhất là khi dùng chế độ nổi.
Ngoài ra còn một cái "mất" ít ai nói tới: nếu việc chỉ là móc hàng, kéo đi và thả xuống sàn, thì phần lớn khả năng của servo bị bỏ phí. Gặp trường hợp này, chúng tôi vẫn khuyên khách giữ pa lăng xích thường.
| Tiêu chí | Pa lăng xích thường | Pa lăng servo |
|---|---|---|
| Tốc độ | 1–2 cấp cố định | Chỉnh liên tục, chậm nhất khoảng 0,05 m/phút |
| Khởi động, dừng | Đột ngột, hàng dễ giật và lắc | Mềm, hàng đứng yên |
| Đặt hàng chính xác | Phải nhấp nút nhiều lần | Hạ chậm liên tục, có loại dùng chế độ nổi |
| Phanh | Má phanh mòn theo số lần dừng | Phanh điện tử, rất ít mòn |
| Kết nối dây chuyền | Thường không có | Có loại kết nối PLC qua CAN, RS485 (Modbus) |
| Giá ban đầu | Thấp hơn | Cao hơn |
| Sửa chữa | Thợ nào cũng sửa được | Phần điện tử cần đơn vị cung cấp |
Nên đổi khi trạm làm việc phải đặt hàng chính xác vào đồ gá, vào máy hoặc lên chi tiết khác; khi hàng đắt tiền hoặc dễ vỡ, chỉ cần va một lần là thiệt hại lớn hơn tiền chênh lệch; khi một ca phải nâng hạ rất nhiều lần; hoặc khi pa lăng cần nhận lệnh từ dây chuyền tự động, lúc đó dòng pa lăng servo kết nối PLC sẽ hợp hơn.
Nên giữ pa lăng xích thường khi việc chủ yếu là bốc xếp, kéo hàng và đặt xuống sàn, số lần nâng mỗi ca ít, hoặc khi xưởng ở xa và cần thứ máy ai cũng sửa được. Có xưởng chọn cách ở giữa là pa lăng servo hai tốc độ 125–500 kg: chỉ có một cấp nhanh và một cấp chậm 1 m/phút, nhưng vẫn khởi động, dừng mềm và tự giảm tốc khi tới giới hạn trên.
Một điều nữa: nhiều khi không cần thay cả hệ thống. Nếu thanh ray và xe con hiện có còn đủ tải và lắp vừa, thì chỉ cần thay pa lăng. Chúng tôi sẽ kiểm tra tại chỗ trước khi báo giá.
Dòng pa lăng xích servo của FullSharp có tải 125–5.000 kg. Pa lăng cân bằng có chế độ nổi dùng cho trạm lắp ráp có tải 100–600 kg tuỳ dòng.
Cả hai đều chỉnh được tốc độ. Pa lăng servo dùng mô tơ servo và bộ điều khiển riêng nên chạy được rất chậm mà vẫn giữ tải chắc, dừng chính xác hơn và có thêm chế độ nổi ở một số dòng.
Thường là được nếu ray và xe con còn đủ tải và lắp vừa. FullSharp kiểm tra tại chỗ trước khi báo giá.
Phanh điện tử gần như không mòn má phanh nên ít phải bảo trì. Máy hiển thị mã lỗi giúp tìm nguyên nhân nhanh, nhưng phần điện tử khi hỏng cần đơn vị cung cấp sửa.
Anh chị gửi cho FullSharp khối lượng hàng, độ chính xác cần đặt, số lần nâng mỗi ca và ảnh trạm làm việc hiện tại. Chúng tôi khảo sát và tư vấn nên đổi hay giữ, miễn phí. Hotline 0817 888 198.