Tóm tắt nhanh: Khay nhựa đầy thường chỉ 10–30 kg, nhưng nhấc vài trăm lượt mỗi ca mới là thứ làm người mệt. Có ba kiểu tool: móc quai, kẹp mép khí nén và kẹp 2–3 khay cùng lúc. Chọn thiết bị trợ lực theo quãng đường trước (cầu trục khí nén, thanh ray hay đế di động), rồi mới chọn tool kẹp.

Khay nhựa không nặng, cái mệt là số lần nhấc

"Mỗi khay có hai chục ký, ai mà chẳng bê được" là câu chúng tôi hay nghe khi mới vào xưởng. Đúng là một khay rổ nhựa đầy linh kiện, rau củ hay thịt cá thường chỉ 10 đến 30 kg. Nhưng một người ở cuối chuyền có thể nhấc vài trăm lượt mỗi ca, phần lớn là cúi xuống sàn rồi đưa lên chồng thứ năm, thứ sáu. Cuối ca người mệt, khay bị thả mạnh, mép khay nứt, hàng bên trong dập.

Vì vậy khi khảo sát, chúng tôi không hỏi khay nặng bao nhiêu trước. Chúng tôi đếm số lượt nhấc trong một giờ, đo chiều cao chồng khay thấp nhất và cao nhất, rồi xem người công nhân đang phải xoay người bao nhiêu độ. Ba con số đó quyết định nên dùng tool kẹp gì và gắn vào thiết bị trợ lực nào.

Móc, kẹp mép hay kẹp nhiều khay cùng lúc

Tool cho khay nhựa có ba kiểu hay gặp. Kiểu móc là hai thanh móc vào lỗ quai của khay, đơn giản và rẻ, hợp với rổ có quai chắc. Kiểu kẹp mép dùng xi lanh khí nén ép hai bên thành khay, người thao tác chỉ bấm nút trên tay cầm, không cần thò tay vào quai. Kiểu kẹp chồng gắp luôn hai hoặc ba khay xếp chồng trong một lần nhấc, hợp với kho xuất nhập nhiều.

Kiểu toolHợp vớiƯu điểmLưu ý
Móc quaiRổ có lỗ quai chắc, ít đổi mẫuGọn, nhẹ, giá thấpPhải canh móc đúng lỗ, chậm hơn kẹp
Kẹp mép khí nénNhiều cỡ khay, nhấc liên tụcBấm nút là kẹp, tay không chạm hàngCần nguồn khí nén ổn định
Kẹp chồng 2–3 khayKho, khu xếp palletGiảm số lượt nhấcKhay phải cùng cỡ, chồng thẳng
Kẹp xoay lậtĐổ hàng ra băng tải, máy trộnĐổ nghiêng mà không bêTính trọng tâm khi khay đầy

Các mẫu tool này nằm trong mục kẹp móc rổ hàng, rổ nhựa. Phần lớn khách của chúng tôi chọn kẹp mép khí nén vì khay trong xưởng thường có hai, ba cỡ khác nhau.

Gắn tool vào thiết bị trợ lực nào

Tool chỉ là phần cầm khay, còn phần giữ tải là thiết bị trợ lực phía trên. Nếu khu làm việc cố định, chẳng hạn một trạm cuối chuyền, cầu trục khí nén dựng cột hoặc gắn tường là đủ: khay gần như lơ lửng, người chỉ dẫn hướng. Cần chạy dọc một dãy kệ dài thì treo trên thanh ray trượt để đi xa hơn tầm vươn của tay xoay.

Ở nhà máy thực phẩm hay khu đóng gói đổi vị trí theo mùa, chúng tôi hay dùng air balancer trên tay khớp nối và đế di động. Đế không cần khoan sàn, xe nâng tay kéo đi được, nên dời trạm làm việc trong một buổi. Những phòng sạch không có khí nén thì dùng xe nâng điện inox gắn tool móc khay.

Chọn theo ba bước

Bước đầu là ghi lại khay: kích thước, khối lượng khi đầy, có quai hay không, và chồng cao tối đa bao nhiêu tầng. Nếu khay đầy nặng hơn khoảng 25 kg hoặc chồng quá ngang vai, nên tính chuyện trợ lực ngay.

Tiếp theo là quãng đường. Nhấc rồi xoay tại chỗ thì cầu trục khí nén; đi dọc chuyền thì thanh ray; trạm hay đổi chỗ thì đế di động. Cuối cùng mới chọn tool kẹp theo số khay mỗi lần và kiểu đặt khay. Làm ngược lại, chọn tool trước, thường dẫn đến tay xoay không với tới chồng khay ở góc.

Lưu ý an toàn khi nâng khay nhựa

Khay nhựa cũ hay nứt ở mép, nên tool kẹp mép phải có lực kẹp chỉnh được, đủ giữ mà không bóp bể khay. Với kẹp chồng nhiều khay, chồng phải thẳng và cùng cỡ; khay lệch là dễ trượt khi xoay. Mạch khí nén nên có van giữ, mất khí đột ngột thì tool vẫn kẹp, không rơi khay.

Cuối cùng là chiều cao đặt khay: thiết kế để người không phải với quá đầu hay cúi sát sàn. Đó cũng là lý do nhiều xưởng lắp xong thấy năng suất tăng dù tốc độ nhấc không nhanh hơn bê tay bao nhiêu, vì người làm đều được cả ca.

Video thiết bị đang vận hành

Kẹp nâng hạ, di chuyển khay hàng nhiều tầng
Kẹp 3 khay nhựa cùng lúc
Kẹp khay nhựa xoay lật trong nhà máy thực phẩm

Câu hỏi thường gặp

Khay nhựa bao nhiêu ký thì nên dùng thiết bị trợ lực?

Không chỉ tính theo ký. Khay 15 kg mà nhấc vài trăm lượt mỗi ca, chồng cao quá vai, thì đã nên dùng trợ lực. Khay đầy trên khoảng 25 kg thì gần như chắc chắn cần.

Có kẹp được nhiều khay một lần không?

Được, tool kẹp chồng gắp 2–3 khay cùng cỡ xếp thẳng trong một lượt nhấc. Khay khác cỡ hoặc chồng lệch thì nên dùng kẹp từng khay.

Không có khí nén thì dùng gì để nâng khay?

Phòng sạch hoặc xưởng không có khí nén có thể dùng xe nâng điện inox gắn tool móc khay, hoặc pa lăng điện treo trên cầu trục xoay.

Kẹp mép có làm nứt khay nhựa không?

Lực kẹp chỉnh được nên giữ chắc mà không bóp bể khay. Với khay đã cũ, chúng tôi thường dùng má kẹp bản rộng để chia lực.

Lắp thiết bị nâng khay có phải khoan sàn không?

Cầu trục dựng cột thì cần bắt bu lông xuống nền. Nếu không muốn khoan, dùng air balancer trên đế di động, kéo đi bằng xe nâng tay.

Anh chị gửi kích thước khay, khối lượng khi đầy, chiều cao chồng khay và vài tấm ảnh khu làm việc, FullSharp sẽ đề xuất tool kẹp và thiết bị trợ lực phù hợp.