Ở nhà máy ắc quy, chúng tôi nghe câu này nhiều nhất ở cuối chuyền, chỗ bình đã đổ axit, đã nạp xong và chờ xếp lên pallet. Một bình ắc quy xe tải nặng 40–60 kg, hai người khiêng thì đúng là xong. Có điều một ca phải khiêng vài trăm bình như vậy, lần nào cũng cúi xuống băng tải, nhấc lên, xoay người rồi đặt xuống pallet thấp sát nền.
Bình ô tô con nhẹ hơn, khoảng 12–25 kg, một người tự bê được nên càng ít ai nghĩ tới thiết bị. Nhưng nhẹ thì nhịp lại nhanh, và cuối ngày cái lưng vẫn chịu tổng cộng mấy tấn. Vì vậy nâng ắc quy là một trong những việc chúng tôi hay được mời khảo sát, và phần lớn các trạm cuối cùng đều đi tới cùng một cấu hình: tool kẹp ắc quy treo dưới air balancer, chạy trên thanh ray.
Nặng chỉ là một phần. Vỏ bình bằng nhựa, trơn, và quanh nắp thường dính axit loãng hoặc nước rửa nên găng tay hay trượt. Bình đã đổ dung dịch thì phải giữ thẳng, nghiêng là tràn qua lỗ thông hơi. Trên nắp lại có hai cọc bình, đồ kim loại chạm cùng lúc vào cả hai cọc là đánh lửa ngay.
Nên khi tới xưởng, câu đầu tiên chúng tôi hỏi là đang nâng loại bình nào, vì mỗi cỡ bình kéo theo một cách giữ và một thiết bị khác nhau.
| Loại ắc quy | Khối lượng thường gặp | Cách giữ | Thiết bị hay dùng |
|---|---|---|---|
| Ắc quy xe máy, bình nhỏ | 2–10 kg | Kẹp cả hàng hoặc cả khay nhiều bình một lượt | Air balancer treo trên thanh ray |
| Ắc quy ô tô con | 12–25 kg | Kẹp hai thành bình hoặc móc quai xách | Air balancer treo trên ray 5T hoặc cầu trục xoay |
| Ắc quy xe tải, máy phát, tàu thuyền | 30–65 kg | Kẹp hai thành, má kẹp tì dưới gờ nắp | Air balancer tới khoảng 50 kg; nặng hơn dùng pa lăng khí nén hoặc pa lăng servo |
| Ắc quy công nghiệp, bình xe nâng điện | 100 kg đến trên 1 tấn | Móc vào tai nâng của bình qua dầm nâng cách điện | Pa lăng điện, pa lăng servo, cầu trục |
Các con số trên là khoảng phổ biến. Khi làm thật, chúng tôi lấy khối lượng và kích thước của bình nặng nhất, bình nhỏ nhất mà chuyền đang chạy.
Kiểu chúng tôi làm nhiều nhất là hai má kẹp ôm hai thành dài của bình. Má bọc cao su chịu axit, có gân để bám vỏ nhựa trơn, và tì thêm vào dưới gờ nắp nên bình không tụt được kể cả khi vỏ còn ướt. Người thao tác đặt tool lên bình, bấm nút kẹp, nâng lên, đưa sang pallet rồi bấm nhả. Hai tay luôn ở trên tay cầm của tool, không phải luồn xuống đáy bình.
Bình có quai xách thì có thể làm tool móc quai cho gọn, nhưng chúng tôi chỉ đề xuất khi quai đủ chắc và bình không quá nặng. Chuyền nào chạy bình nhỏ thì nên kẹp nhiều bình một lượt, ví dụ cả hàng 4–6 bình, để mỗi lần nâng xứng với công đi lại.
Phần khung của tool nằm ngay trên nắp bình, sát hai cọc, nên chúng tôi bọc cách điện những chỗ có thể chạm tới và dùng vật liệu chịu được hơi axit: inox, nhôm anod hoặc thép sơn epoxy. Nếu xưởng có vài cỡ bình, độ mở của má kẹp chỉnh được trong một dải; dải quá rộng thì làm má kẹp thay nhanh.
Xếp ắc quy là việc lặp đi lặp lại: nâng nhanh, hạ nhanh, vài trăm lượt một ca, ngày nào cũng vậy. Air balancer sinh ra cho đúng kiểu việc này. Bình treo trên dây cáp, lên xuống nhanh hay chậm theo lực bấm nút hoặc lực kéo tay của người thao tác, nên họ làm theo nhịp của mình chứ không phải chờ máy. Pa lăng điện thông thường chạy nhịp dày như vậy cả ngày thì dễ nóng máy.
Air balancer hợp nhất với bình 20–50 kg, đúng vào khoảng ắc quy ô tô và xe tải. Thiết bị chạy hoàn toàn bằng khí nén 6–7 bar, không dùng điện. Điều này đáng giá ở khu nạp ắc quy, nơi có thể có khí hydro và nhà máy phải kiểm soát nguồn đánh lửa. Pa lăng điện hay pa lăng servo vẫn dùng được ở khu vực chống cháy nổ, nhưng phải đặt model làm riêng và giá cao hơn.
Bình nặng hơn 50 kg, hoặc cần dừng thật chính xác khi lắp vào hộc máy, thì chúng tôi chuyển sang pa lăng khí nén hoặc pa lăng servo cân bằng, loại nâng 20–750 kg và có chế độ thả nổi. Anh chị muốn so kỹ hơn giữa các loại thì xem bài air balancer khác pa lăng điện thế nào.
Treo air balancer vào đâu thì tuỳ đường đi của bình. Nếu chỉ lấy từ một điểm trên băng tải rồi xếp xuống một, hai pallet ngay bên cạnh, một cầu trục xoay gắn ray 5T là đủ. Cần xoay nhẹ, tầm với 3–4 m phủ được cả băng tải lẫn pallet.
Khi vùng làm việc là hình chữ nhật, chẳng hạn một đoạn chuyền dài với pallet xếp hai bên, chúng tôi dùng hệ thanh ray. Thanh ray 5T là mã tiết diện thép, tải làm việc 200 kg, dư cho một bình ắc quy cộng tool kẹp. Ray chạy êm nên người thao tác kéo bình đi bằng một tay.
Xưởng ắc quy hay có trần tôn, trần phòng sạch hoặc đầy ống hút khí, không treo được gì lên trần. Lúc đó chúng tôi dựng bộ khung tự đứng, cột bắt bu lông xuống nền. Ở những dự án đã làm có cả khung hai cột lẫn khung một cột gác ray, chọn kiểu nào là do chỗ đặt cột còn trống ở đâu.
Tool kẹp khí nén phải giữ được bình khi mất khí. Chúng tôi lắp van giữ để má kẹp không tự mở nếu ống khí tuột, và đặt nút nhả ở chỗ không bấm nhầm được khi bình còn lơ lửng.
Má cao su mòn hoặc chai cứng vì axit thì thay, đừng tăng áp kẹp để bù. Cuối ca nên lau tool bằng khăn ẩm, vì axit khô lại sẽ ăn dần vào bu lông và khớp. Và như mọi thiết bị nâng khác: không đứng dưới bình đang treo, không nâng quá tải ghi trên thiết bị.
Được. Tool kẹp giữ bình, air balancer gánh toàn bộ khối lượng, người thao tác chỉ dẫn hướng và bấm nút kẹp, nhả. Ở các trạm chúng tôi đã lắp, một người làm thay cho hai người khiêng trước đây.
Không, nếu chọn đúng lực kẹp. Má kẹp bọc cao su, bản rộng và tì thêm dưới gờ nắp, nên lực chia đều lên thành bình. Lực kẹp chỉnh bằng áp suất khí theo cỡ bình nặng nhất.
Được trong một dải kích thước nhất định. Anh chị gửi kích thước bình nhỏ nhất và lớn nhất, chúng tôi tính hành trình má kẹp. Nếu dải quá rộng thì làm má kẹp thay nhanh sẽ gọn và bền hơn.
Air balancer chạy bằng khí nén, không dùng điện, nên hợp với khu vực phải kiểm soát nguồn đánh lửa. Pa lăng điện hoặc servo cũng làm được nhưng phải đặt model chống cháy nổ làm riêng, giá cao hơn.
Không. 5T là mã tiết diện thép của thanh ray, tải làm việc là 200 kg. Mức này dư cho ắc quy ô tô, xe tải cộng với tool kẹp. Cần tải lớn hơn thì dùng ray thép loại 500 kg.
Anh chị gửi FullSharp ảnh bình ắc quy, khối lượng và kích thước bình nặng nhất, vị trí lấy và đặt cùng vài tấm ảnh mặt bằng. Chúng tôi sẽ khảo sát và đề xuất tool kẹp, thiết bị nâng miễn phí.